Γράμμα στον Χαρίλαο

Τα αποτελέσματα του MSc in London Culture βγήκαν και «κόβομαι» πανηγυρικά. Όχι γιατί δεν ήμουν καλή μαθήτρια… Αντιθέτως, διάβασα, είδα και έμαθα τόσα που τώρα δίνω συμβουλές σε άλλους που σκέφτονται να εγκατασταθούν στην βρετανική πρωτεύουσα. Ωστόσο, το κλίμα δεν με «σήκωνε»: λίγο η οικονομική κρίση, λίγο το γεγονός ότι ήμουν μη-βρετανίδα (προστατευτισμός γαρ, και ας λέει o Gordon Brown τα δικά του…)¸ λίγο το ότι οι σπουδές μου δεν είναι ιδιαίτερα mainstream στο Ηνωμένο Βασίλειο, να ‘μαστε τώρα, Χαρίλαε, να φτιάχνουμε βαλίτσες!

Το καλό με το να έχεις σπουδάσει κάτι εκτός από οικονομικά ή ανθρώπινο δυναμικό εν καιρώ ύφεσης στην Βρετανία είναι ότι δεν βλέπεις και μεγάλη διαφορά: και πριν και μετά, το αντικείμενο των σπουδών σου αντιμετωπίζεται ως κάτι «εξωτικό» από τους ντόπιους! Τόσο που εμείς οι… εξωτικοί τρώμε «πόρτα» από τα recruitment agencies! Ακόμα θυμάμαι την έκπληξή μου όταν σε ένα από τα μεγαλύτερα agencies παν-βρετανικώς και ενώ τους είχα δείξει το βιογραφικό μου με χαρά και περηφάνια, μου απάντησαν ότι δεν ασχολούνται ούτε με Sustainability (!) ούτε με Aρχιτεκτονική (!!!). Επομένως, Χαρίλαε, τι Credit Crunch, τι σοκολάτα Crunch...

Πάντως, ο κλάδος με μεγάλη ζήτηση παντός καιρού, είναι αυτός των παιδαγωγών! Με πτυχίο (βρεφό)νηπιαγωγού και με βοηθό τον υψηλότατο δείκτη γεννήσεων, βρίσκεις άνετα δουλειά και «βάζεις τα γυαλιά» σε όλους τους (άλλοτε σνομπ) μηχανικούς, οικονομολόγους και δικηγόρους που αυτήν την περίοδο αναζητούν θέσεις εργασίας με... κιάλια!

Ας επιστρέψω, όμως, στο θέμα ετούτης της ανάρτησης γιατί ξεφεύγω... Φεύγω που λες, Χαρίλαε. Πάω στο West Yorkshire για να ξεκινήσω το διδακτορικό μου. Όπως, λέει και η αγαπημένη μου μητέρα, όταν μια πόρτα κλείνει, ανοίγει ένα παράθυρο. Βέβαια, χρειάστηκε να κλείσουν πολλές πόρτες τον τελευταίο χρόνο, και μάλιστα με τον ελληνικό τρόπο, για να ανοίξει αυτό το παράθυρο, αλλά σημασία έχει ότι άνοιξε, συμφωνείς; Πού ξέρεις, μπορεί αυτό το παράθυρο να κάνει τις προαναφερθείσες πόρτες να ανοίξουν στο μέλλον…

MSc in London Culture: A Comparative Analysis

Όπως εξήγησα πριν από λίγο καιρό σε ποστ του αγαπητού Λωτοφάγου, προσπαθώ να είμαι όσο το δυνατόν πιο αντικειμενική στα κείμενά μου για το Λονδίνο. Όταν κάτι μου κάνει εντύπωση, η σύγκριση με την Ελλάδα γίνεται μέσα μου ασυναίσθητα. Όμως ο λόγος που αναφέρω συχνά αντιστοιχίες με τα ελληνικά δεδομένα δεν θα ήθελα να παρερμηνευτεί ως σοβινιστικός. Είναι κυρίως ψυχολογικός: η σύγκριση με μια οικεία κλίμακα και νοοτροπία πιστεύω ότι βοηθά στην κατανόηση της ξένης κουλτούρας, στην αξιολόγηση των θετικών ή αρνητικών στοιχείων της δικής μας, καθώς και στην αλληλεπίδρασή των δύο διαφορετικών τρόπων ζωής με, ως επί το πλείστον, θετικά αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές.

Good manners: Ως πρώτο παράδειγμα για το τελευταίο αναφέρω ότι Έλληνες φίλοι που ήρθαν στην Βρετανία για μεταπτυχιακές σπουδές μου εκμυστηρεύτηκαν ότι εδώ «έμαθαν» για πρώτη φορά να κρατούν την πόρτα για να περάσει κάποιος! Στην Ελλάδα, όπως όλοι ξέρουμε, αυτός που προηγείται συνήθως αφήνει την πόρτα να πέσει κυριολεκτικά πάνω στον επόμενο! Εξάλλου, αν ανήκεις στο εξαιρετικά μικρό ποσοστό των Ελλήνων που κρατάει την πόρτα για αυτόν που προηγείται ή έπεται, οι πιθανότητες να ακούσεις ένα «ευχαριστώ» είναι ελάχιστες!

Στο Λονδίνο όμως, αλλά ΚΥΡΙΩΣ στην επαρχιακή Βρετανία, άνδρες και γυναίκες κρατούν πάντα την πόρτα για να περάσεις, είτε βρίσκονται σε τράπεζα, γραφείο, μανάβικο ή sex shop! Και το «ευχαριστώ» (συνήθως ως “Cheers!”) είναι υποχρεωτικό!

Road Behaviour: Άλλο ένα στοιχείο που πιστεύω ότι αξίζει αναφοράς είναι η συμπεριφορά των βρετανών οδηγών απέναντι στους πεζούς. Στα δύο χρόνια της παραμονής μου στην Βρετανία έχω εντοπίσει ελάχιστες περιπτώσεις παραβίασης φωτεινού σηματοδότη ή άλλου οδικού σήματος από οδηγό, σε αντίθεση με την πλειονότητα των πεζών, εμού συμπεριλαμβανομένης, οι οποίοι συχνά διασταυρώνουν τους δρόμους σε κάπως… «ακατάλληλα» σημεία (κοινώς, όπου μας βολεύει!).

Παρά την «ελληνική» συμπεριφορά μου ως πεζής (οφειλόμενης συνήθως στην αφηρημάδα ή την βιασύνη μου), κανένας οδηγός δεν με έχει βρίσει για να διαμαρτυρηθεί, και κυρίως, κανένας δεν έχει περάσει επίτηδες «ξυστά» δίπλα μου για να μου δείξει ότι αν ήθελε θα μπορούσε και να με χτυπήσει! Ως γυναίκα KAI πεζή στην Ελλάδα, έχω να αφηγηθώ πολυάριθμες ιστορίες για τραμπούκους οδηγούς, σεξιστές ταξιτζήδες και επικίνδυνους μοτοσικλετιστές. Περισσότερα για την οδική συμπεριφορά των βρετανών και της τοπικής τροχαίας, μπορείτε να διαβάσετε στο πολύ διαφωτιστικό κείμενο του φίλου ΑΑ, ο οποίος αφηγείται τις δικές του εμπειρίες στην άσφαλτο της Γηραιάς Αλβιόνας.

Ωστόσο, κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις. Και φυσικά, υπάρχουν αρκετά χαρακτηριστικά του ελληνικού τρόπου ζωής (και ανατροφής) τα οποία θεωρούσα δεδομένα και «κοινά» όσο βρισκόμουν στην Ελλάδα αλλά εκτίμησα ιδιαιτέρως όταν βρέθηκα στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Hygiene: Δεν ξέρω για τα αγοράκια, αλλά ένα από τα βασικά πράγματα που οι ελληνίδες μαμάδες μαθαίνουν στα κοριτσάκια όταν αυτά φτάσουν την νηπιακή ηλικία είναι ότι ΠΟΤΕ δεν καθόμαστε στην λεκάνη ξένων τουαλετών, πόσω μάλλον όταν πρόκειται για κοινόχρηστες… Γι’ αυτό άλλωστε, και στις περισσότερες (γυναικείες) τουαλέτες σε εστιατόρια, μπαρ, κλαμπ κτλ. στην Ελλάδα, το καπάκι της λεκάνης είτε είναι σηκωμένο (καθότι αχρείαστο) είτε δεν υπάρχει καθόλου!

Ωστόσο, δεν συμβαίνει το ίδιο εδώ. Οι Βρετανίδες κάθονται πάνω στο καπάκι της λεκάνης ακόμα και σε φανερά βρώμικες τουαλέτες, όπως για παράδειγμα σε αυτές των pub μετά τις 7 το απόγευμα: οι τουαλέτες των pub καθαρίζονται συνήθως άπαξ ημερησίως, δηλ. το πρωί, και με δεδομένο το ποσό του αλκοόλ που καταναλώνεται εντός του μαγαζιού, μέχρι το βράδυ μετατρέπονται σε θαλάμους αερίων (ανάμικτη μυρωδιά εμετού και ούρων). Αυτό όμως δεν πτοεί τους θηλυκούς θαμώνες, οι οποίες συμπεριφέρονται κυριολεκτικά «σαν στο σπίτι τους»!

Αντίστοιχο σοκ έπαθα και όταν ανακάλυψα τον τρόπο με τον οποίο οι Βρετανοί (ανεξαρτήτως φύλου) πλένουν τα πιάτα. Αρχικά, γεμίζουν μια λεκάνη με νερό και ρίχνουν υγρό πιάτων για να αφρίσει. Στη συνέχεια, βουτάνε το λερωμένο πιάτο, στη λεκάνη, το τρίβουν λίγο με το σφουγγάρι για να φύγουν οι λεκέδες και έτσι όπως είναι με τις σαπουνάδες, το βάζουν στην πιατοθήκη να στεγνώσει! Όταν εξέφρασα την απορία μου (γιατί δεν το ξεπλένετε;;;), η απάντηση με άφησε άφωνη: «Τι θα πάθεις αν φας και λίγο σαπούνι; Στην τελική, εξοικονομούμε και νερό! Be sustainable!»!!

MSc in London Culture: From Production to Consumption (part 2)

Law and Order: Όταν μετακόμισα στην Βρετανία, ως γνωστή υποχόνδρια, κουβάλησα μαζί μου μισό φαρμακείο: χάπια και κρέμες που χρησιμοποιώ ή έχω χρησιμοποιήσει κατά καιρούς, αγοράστηκαν και παραχώθηκαν στις βαλίτσες μου για «παν ενδεχόμενον». Κι αυτό γιατί είχα ακούσει ότι τα φάρμακα στο Ηνωμένο Βασίλειο χορηγούνται μόνο με ιατρική συνταγή και συχνά κυκλοφορούν με διαφορετικό όνομα από αυτό που έχουν στην Ελλάδα. Πού να φανταστώ ότι ενίοτε δεν κυκλοφορούν και καθόλου!

Έχοντας καταφέρει να γεμίσω τις δύο βαλίτσες τεραστίων διαστάσεων που σχεδίαζα να έχω μαζί μου στο ταξίδι, αποφάσισα τελικά να μην πάρω κάποια φαρμακευτικά είδη, όπως οινόπνευμα και Betadine, που θεωρούσα σχεδόν απίθανο να μην μπορώ να προμηθευτώ σε κοτζάμ Βρετανία. Αμ δε!

Όταν ζήτησα Betadine ή έστω ιώδιο από τα Boots, πληροφορήθηκα ότι «εντό στο Βρετανία ντεν υπάρκι τέτοιο πράγκμα». Αν θέλω να απολυμάνω ένα γδάρσιμο, το μόνο που μπορώ να χρησιμοποιήσω είναι αντισηπτική αλοιφή: κάτι ανάμεσα σε κρέμα και βαζελίνη το οποίο, επειδή είναι λιπαρό, αν απλωθεί, δεν επιτρέπει σε κανένα από τα συμβατικά χανζαπλάστ να παραμείνει κολλημένο στο σημείο της πληγής για παραπάνω από δέκα λεπτά. Γι’ αυτό και πολλά χανζαπλάστ στην Βρετανία έχουν…super glue: όταν τα αφαιρείς, κάνεις ταυτόχρονα και τοπική αποτρίχωση!

Ο λόγος για την παντελή έλλειψη ιωδιούχων φαρμακευτικών παρασκευασμάτων στην Βρετανία είναι απλός κι όμως τόσο εξωφρενικός! Σύμφωνα με την υπάλληλο των Boots, το μέτρο λήφθηκε για αντιτρομοκρατικούς λόγους, καθώς το ιώδιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή βομβών! Κατά σύμπτωση, στο βιβλίο “TΑΧΙ” της Αλεξάνδρας Πασχαλίδου (Εκδόσεις Ψυχογιός) που έπεσε πρόσφατα στα χέρια μου, αναφέρεται μία ακόμη παράνομη -και κάπως πιο αληθοφανής- εφαρμογή του ιωδίου. Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα από την πραγματική αφήγηση ενός ταξιτζή στην Σουηδία (σελ. 61-62):

«Με είχαν δει να αγοράζω ιώδιο. Αναμειγνύοντας το ιώδιο με την εφεδρίνη και κάτι άλλο, μάλλον παρασκευάζεις ναρκωτικά. Πρόκειται για προηγμένη χημική φόρμουλα παρασκευής ναρκωτικών ουσιών που δεν θυμάμαι. Εγώ είμαι ταξιτζής, δεν είμαι χημικός».

Το αστείο της υπόθεσης είναι ότι ούτε το φαρμακευτικό (λευκό) οινόπνευμα στην Γηραιά Αλβιόνα είναι το ίδιο με αυτό που πωλείται στην Ελλάδα. Η περιεκτικότητα του βρετανικού Surgical Spirit σε αλκοόλη είναι σαφώς μικρότερη από το συσκευασμένο οινόπνευμα που βρίσκουμε στα ελληνικά φαρμακεία, κάτι που υποθέτω ότι συγκαταλέγεται στα αντιτρομοκρατικά μέτρα που προαναφέρθηκαν… Το αντίστοιχο προϊόν είναι αρωματισμένο (!), και έχει σχετικά λιπαρή υφή (!!). Αν, λοιπόν, χρησιμοποιείτε οινόπνευμα για να καθαρίσετε λείες επιφάνειες (π.χ. τους φακούς των γυαλιών μυωπίας/ηλίου σας), ξεχάστε το: το αποτέλεσμα, αν και καθαρό, θα δείχνει πιο βρώμικο και λιγδιασμένο από πριν!!!

Overconsumption: Και μιας και αναφέρθηκα σε γυαλιά μυωπίας, θυμήθηκα ένα περιστατικό που μου συνέβη πρόσφατα και δείχνει τον βαθμό υπερκαταναλωτισμού στον οποίο έχουν φτάσει τόσο οι Βρετανοί όσο και άλλα έθνη (συμπεριλαμβανομένων και των Ελλήνων βεβαίως – βεβαίως).

Πριν από λίγες εβδομάδες διαπίστωσα ότι οι βίδες των γυαλιών μου είχαν χαλαρώσει πολύ, με αποτέλεσμα αυτά να γλιστράμε μέχρι την άκρη της μύτης μου κάθε τρεις και λίγο. Επισκέφτηκα, λοιπόν, το τοπικό υποκατάστημα της μεγαλύτερης αλυσίδας οπτικών ειδών για να μου τα φτιάξουν. Αφού αναγκάστηκα να υπομείνω το διαφημιστικό κατεβατό της πωλήτριας για τις τρέχουσες προσφορές του καταστήματος (από το οποίο πληροφορήθηκα ότι για να αγοράσεις φακούς επαφής σε τούτο το νησί θα πρέπει να προσκομίσεις ειδική συνταγή για φακούς!!!), έσφιξε τις βίδες των γυαλιών μου και με δήθεν στεναχωρημένο ύφος μου είπε ότι οι βόλτες των βιδών έχουν «φαγωθεί» και έτσι δεν μπορεί να τα σφίξει παραπάνω. «Πότε τα αγοράσατε; Τα έχετε πάνω από δύο χρόνια;», με ρώτησε. Σε εκείνο το σημείο έκανα το μοιραίο λάθος να της απαντήσω με ειλικρίνεια: «Δύο χρόνια; Τα έχω παραπάνω από τέσσερα…».

Έτσι, ακολούθησε δεύτερο διαφημιστικό διάλειμμα για να με πείσει ότι θα έπρεπε να αλλάζω γυαλιά μυωπίας κάθε δύο χρόνια (!!!). Της απάντησα ότι δεν βρίσκω τον λόγο να το πράξω, αφού τα γυαλιά μου με εξυπηρετούν ακόμα. Στο επιχείρημά της ότι «έχουν αρχίσει να χαλάνε οι βόλτες μετά από τόσα χρόνια χρήσης», της αντέτεινα ότι προς το παρόν δεν έχω χρήματα για να αγοράσω καινούρια γυαλιά. Η τρίτη σειρά διαφημίσεων που ακολούθησε και αφορούσε προσφορές τύπου «δύο ζευγάρια στην τιμή του ενός» (ο υπερκαταναλωτισμός σε όλο του το μεγαλείο!), ήταν η τελευταία πριν την διακόψω λέγοντας ότι την ευχαριστώ για την ενημέρωση αλλά βιάζομαι και πρέπει να φύγω…

Παρένθεση

Δεν είμαι αχαριστη: ωραίο το website και ακόμα ωραιότερες οι φωτογραφίες... Ωστόσο, μπορεί ο (πανταχού απών) κ. Κακλαμάνης να μας εξηγήσει από πού εμπνεύστηκε το "breathtaking" του τίτλου; Από τις πυρκαγιές των τελευταίων χρόνων που δεν έχουν αφήσει οξυγόνο για να ανασάνουμε; Από τα χημικά που έπεσαν τον περασμένο χειμώνα στο κέντρο της πόλης και προκάλεσαν αναπνευστικά προβλήματα στους μισούς Αθηναίους;

Κ. Κακλαμάνη, στα ανόητα σλόγκαν για τις τουριστικές καμπάνιες στο εξωτερικό είσαστε πρώτοι (αμίμητο το "Greece: 5000 years old – a masterpiece you can afford" της φετινής διαφημιστικής εκστρατείας που προφανώς αποσκοπεί στο να κάνει όλη την Ελλάδα... Φαληράκι)! Όταν όμως πρόκειται για την φροντίδα και την καθαριότητα της πόλης, συναντάτε δυσκολίες...

MSc in London Culture: From Production to Consumption (part 1)

Ως συνέχεια του προηγούμενου post, ιδού ορισμένα προϊόντα που προσφέρονται στα καταστήματα-αλυσίδες του Λονδίνου και θεωρώ ότι αξίζουν αναφοράς.

Sweet Meats

Food for thought: Για να είμαι ειλικρινής, δεν είχα δώσει την απαραίτητη προσοχή στο γεγονός μέχρι που ένας φίλος (μη μουσουλμάνος) το επεσήμανε: πολλά εστιατόρια-αλυσίδες και φαστφουντάδικα του Λονδίνου χρησιμοποιούν αποκλειστικά κρέας Halal, χωρίς να δίνουν την δυνατότητα στον πελάτη να επιλέξει αν το κρέας που θα φάει επιθυμεί να είναι τέτοιο ή όχι. Οι εταιρείες αυτές επισημαίνουν ότι προσφέρουν ζωικά προϊόντα χαλάλ σε «ορισμένα μόνο από τα καταστήματά τους», κυρίως δηλαδή σε περιοχές όπου κατοικεί μεγάλος αριθμός μουσουλμάνων. Ωστόσο, αναρωτιέμαι γιατί ένα σαντουιτσάδικο-αλυσίδα στην τουριστική περιοχή του Bayswater, στην οποία όταν περπατάς ακούς σχεδόν μόνο ισπανικά και ιταλικά, χρησιμοποιεί αποκλειστικά χαλάλ αλλαντικά… Γιατί να μην έχω το δικαίωμα, ως πελάτισσα και μη μουσουλμάνα, να επιλέξω τι είδους κρέας επιθυμώ να καταναλώσω;

Πριν έρθω στην Βρετανία δεν είχα ξανακούσει τον όρο «Χαλάλ», πιθανότατα επειδή οι μουσουλμανικές κοινότητες στην Ελλάδα είναι κλειστές και επομένως τα έθιμά τους δεν είναι ευρέως γνωστά στον υπόλοιπο πληθυσμό της χώρας. Χαλάλ, λοιπόν, ονομάζεται το κρέας το οποίο προέρχεται από ζώο που έχει σφαγιαστεί με τον παραδοσιακό ισλαμικό τρόπο, χαράζοντάς το δηλαδή στο λαιμό. Όσο το ζώο ξεψυχάει, η καρδιά του συνεχίζει να λειτουργεί τροφοδοτώντας τις αρτηρίες του με αίμα, το οποίο αποβάλλεται από την τομή. Σκοπός του συγκεκριμένου τρόπου σφαγής είναι να παραμείνει η ελάχιστη ποσότητα αίματος στο κρέας του ζώου προτού αυτό δοθεί για κατανάλωση, αφού μόνο έτσι το τελικό προϊόν μπορεί να χαρακτηριστεί «χαλάλ» (=επιτρεπτό από τον ισλαμικό νόμο). Παρόμοιο τρόπο σφαγής εφαρμόζουν και οι Εβραίοι (κρέας Kosher).

Το συγκεκριμένο θέμα, φυσικά, έχει απασχολήσει πληθώρα φιλοζωικών οργανώσεων -με αιχμή του δόρατος την PETA (People for the Ethical Treatment of Animals) και την WSPA (World Society for the Protection of Animals)- αλλά και βρετανικούς οργανισμούς όπως η RSPCA (The Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals) και το FAWC (Farm Animal Welfare Council), που υποστηρίζουν ότι με τον μουσουλμανικό και εβραϊκό τρόπο σφαγής το ζώο υποφέρει δύο ολόκληρα λεπτά ώσπου να ξεψυχήσει.

Από την άλλη πλευρά, μουσουλμανικές κοινότητες αντικρούουν το παραπάνω επιχείρημα στηριζόμενοι κυρίως σε μια έρευνα του γερμανικού University of Veterinary Medicine (Tierärztliche Hochschule Hannover) από το 1978 (!), η οποία, με την βοήθεια ηλεκτροδίων που είχαν «φυτευτεί» στον εγκέφαλο αρνιών και μοσχαριών πριν από την σφαγή τους, έδειξε ότι ο ισλαμικός τρόπος είναι σχεδόν ανώδυνος: σύμφωνα με τα εγκεφαλογραφήματα και καρδιογραφήματα των ζώων που σφαγιάστηκαν με τον «δυτικό τρόπο», δηλαδή με χορήγηση αναισθητικού πριν από την θανάτωσή τους, αυτά αισθάνθηκαν πιο οξύ και μεγαλύτερο σε διάρκεια πόνο από εκείνα που θανατώθηκαν σύμφωνα με το ισλαμικό τελετουργικό.

Έκτοτε, καμία άλλη γνωστή έρευνα δεν φαίνεται να ρίχνει κάποιο φώς στο θέμα, ίσως από φόβο μήπως επιδεινώσει τις ήδη εύθραυστες σχέσεις ανάμεσα στις θρησκευτικές ομάδες. Ωστόσο, το θέμα έρχεται και ξανάρχεται στην επικαιρότητα. Σύμφωνα με την απογραφή του 2001, οι μουσουλμάνοι αποτελούν μόλις το 2.7% του πληθυσμού του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ στο Λονδίνο, δεν ξεπερνούν το 8.5%. Είναι, λοιπόν, αναμενόμενο η έμμεση επιβολή του χαλάλ κρέατος στις υπόλοιπες κοινότητες της πόλης που δεν έχουν διατροφικούς περιορισμούς λόγω θρησκείας, όπως οι Χριστιανοί (58.2%) και οι άθεοι (15.8%), να εγείρει αντιδράσεις.

Προσωπικά, νιώθω ήδη αρκετά ένοχη που δεν καταφέρνω να γίνω χορτοφάγος (μετά από δύο μέρες σαλατοφαγίας αρχίζει να μου μυρίζει μπέικον όπου και αν σταθώ…), και επομένως θα ήθελα να έχω, αφενός μια έγκυρη ενημέρωση για το ποιος τρόπος είναι ο λιγότερο επώδυνος για τα ζώα, και αφετέρου την δυνατότητα να επιλέγω τι είδους κρέας επιθυμώ να καταναλώσω σε όλα τα εστιατόρια και fast food καταστήματα που δεν είναι ethnic (ινδικά, τούρκικα κτλ.). Γιατί στην τελική, η ελευθερία σου σταματά εκεί που αρχίζει η δική μου…

MSc in London Culture: Chain Reaction

Αντίθετα με ό,τι πίστευα πριν εγκατασταθώ εδώ, ο τομέας λιανικού εμπορίου της Βρετανικής πρωτεύουσας στερείται τόσο ποικιλίας όσο και εξυπηρέτησης. Μπορεί να ακούγεται περίεργο για μια τόσο μεγάλη και πολυπολιτισμική πόλη, αλλά περπατώντας στο κέντρο του Λονδίνου (όπου κέντρο = ζώνη 1 του London Underground) έχεις την εντύπωση ότι βλέπεις τα ίδια καταστήματα σε επανάληψη: Pizza Express, Boots, WHSmith, Pret A Manger, HMV, Borders, Café Nero, Pizza Hut, Starbucks και άντε πάλι Pizza Express, Boots, WHSmith, Pret A Manger…

Η κυριαρχία των απρόσωπων αλυσίδων, ακόμα και στα προάστια, αναγκάζει τους Λονδρέζους να αγοράζουν «ό,τι υπάρχει» και όχι «ό,τι τους αρέσει», επιβάλλοντας έτσι ένα ενιαίο στιλ και, κατ’ επέκταση, τρόπο ζωής. Με εξαίρεση τον τομέα ένδυσης -ο οποίος περιλαμβάνει κάποιες πολύ δημοφιλείς αγορές «εναλλακτικού» στυλ (π.χ. στο Camden)- η χρήση πανομοιότυπων προϊόντων μού θυμίζει την υποχρεωτική αγορά μπλε τετραδίων στις τάξεις του Δημοτικού! Ακόμα και εκεί, όμως, μπορούσες να «διαφοροποιηθείς», προτιμώντας το σκουρόχρωμο «εναλλακτικό» Skag από το βγάζω-μάτι-γαλάζιο Διεθνές. Στο Λονδίνο, δεν είναι και τόσο εύκολο…

Diversity: Δεν αναφέρθηκα όμως τυχαία σε τετράδια: λατρεύω τα χαρτοπωλεία! Λογικό ήταν, λοιπόν, όταν μετακόμισα στο Λονδίνο, να σχεδιάσω μια εξόρμηση στα καταστήματα γραφικής ύλης. Σκεφτόμουν ότι, λόγω πληθυσμού και μεγάλου αριθμού σχεδιαστικών ειδικοτήτων, το ελληνικό Πλαίσιο θα μου φαινόταν «Δέλτα της γειτονιάς» σε σύγκριση με τα χαρτοπωλεία του Λονδίνου!

Φευ! Ήδη από την πρώτη στιγμή συνειδητοποίησα ότι, όπως και στο Cardiff και μάλλον και στην υπόλοιπη Βρετανία, η ποικιλία σε αντίστοιχα καταστήματα είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Αλυσίδες όπως τα WHSmith (χαρτοπωλείο ΚΑΙ βιβλιοπωλείο ΚΑΙ newsagent’s ΚΑΙ mini market σε ένα), τα Ryman (αποκλειστικά χαρτοπωλείο που ενίοτε περιλαμβάνει ΚΑΙ ταχυδρομείο (!) εντός του ίδιου χώρου) και τα Paperchase (είδη δώρων και γραφική ύλη κυρίως για teenagers γένους θηλυκού ή άτομα που αγαπούν τα cartoon και τις αποχρώσεις του ροζ) κρατούν τα σκήπτρα στον συγκεκριμένο τομέα, έχοντας κυριολεκτικά «αφανίσει» τα μικρά συνοικιακά χαρτοπωλεία. Εξαιρέσεις εντοπίζονται μόνο σε περιοχές που γειτνιάζουν με πολυάριθμες μικρομεσαίες επιχειρήσεις (π.χ. Barbican).

Η σαρωτική επικράτηση των παραπάνω καταστημάτων θα ήταν λιγότερο καταπιεστική για τον καταναλωτή αν πρόσφεραν πρωτότυπα και καλόγουστα προϊόντα. Ωστόσο, μια ματιά στην «πραμάτειά» τους αποκαλύπτει μια καταφανή σύγχυση του μινιμαλιστικού design με την… απουσία design! Μονόχρωμα τετράδια, ντοσιέ και φάκελοι, χωρίς ίχνος γραφιστικής επιμέλειας και με χαμηλής ποιότητας πρώτη ύλη, προσφέρονται από τα χαρτοπωλεία ως «φτηνή και έξυπνη» επιλογή σε σχέση με τα «επώνυμα» προϊόντα. Όμως, συγκρίνοντας ποιότητα και τιμή, συνειδητοποιείς ότι τελικά δεν είναι και τόσο φτηνά … Στην περίπτωση δε των «επώνυμων» προϊόντων, οι εταιρείες από τις οποίες εφοδιάζονται τα παραπάνω χαρτοπωλεία μετρούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού και είναι πάντοτε οι ίδιες, είτε βρίσκεσαι σε υποκατάστημα της Ryman είτε της WHSmith!

Ίδια κατάσταση και στον τομέα των βιβλιοπωλείων, με τα πολυώροφα Borders, τα σοφιστικέ Waterstone’s και τα σχετικά ουδέτερα Blackwell να κυριαρχούν στην πόλη, αφήνοντας ελάχιστο χώρο για κάποια εξειδικευμένα ή ιστορικά βιβλιοπωλεία. Οι συνεργασίες μεταξύ καφετεριών-αλυσίδων και βιβλιοπωλείων-αλυσίδων είναι συχνό φαινόμενο στο Λονδίνο, και η συστέγασή τους στο ίδιο χώρο προσθέτει ακόμα περισσότερο κόσμο, και συνεπώς θόρυβο, στα βιβλιοπωλεία του κέντρου.

Customer Service: Ας αφήσουμε όμως τα χαρτοπωλεία και τα βιβλιοπωλεία και ας μιλήσουμε για φαρμακεία. Για όποιον δεν έχει επισκεφθεί την Βρετανία (και ο μόνος ορισμός που γνωρίζει για την λέξη «Boots» είναι το γνωστό είδος υποδήματος), τα Boots είναι μια αλυσίδα καταστημάτων καλλυντικών που περιλαμβάνουν ΚΑΙ φαρμακείο. Παρά το γεγονός ότι διαθέτουν σαφώς μικρότερη ποικιλία σε σύγκριση με ένα οποιοδήποτε Hondos Center στην Ελλάδα –και με εξαίρεση το ανταγωνιστικό Superdrugs, το οποίο όμως δεν προσφέρει υπηρεσίες φαρμακείου- τα Boots έχουν επικρατήσει παν-βρετανικώς.

Με ελάχιστα original φαρμακεία σε όλο το Λονδίνο (στο Cardiff είχα δει μόνο δύο!), και μάλιστα με τα περισσότερα συγκεντρωμένα γύρω από ιδιωτικά ιατρεία και surgeries, τα Boots είναι το αναγκαίο κακό σε περίπτωση που χρειάζεσαι κάτι περισσότερο από τα Panadol και τις βιταμίνες που προσφέρει το συνοικιακό super market. Και γράφω «κακό», επειδή η ύπαρξη φαρμακείου εντός του καταστήματος δεν προϋποθέτει και την παρουσία φαρμακοποιών!

Πιο συγκεκριμένα, το τμήμα φαρμακείου των Boots χωρίζεται στο τμήμα “Prescriptions” για συνταγές από surgeries και στο τμήμα “Medicines” για μη-συνταγογραφημένα φάρμακα, όπως αντιπυρετικά, αντιγριππικά, αντιφλεγμονώδη και τέλος πάντων όλα τα είδη φαρμάκων που έχουν το πρόθεμα «αντί-» μπροστά τους.

Ευελπιστώντας ότι και στην Βρετανία «ο φαρμακοποιός σας είναι και σύμβουλός σας», πήγα στον γκισέ του “Medicines” για να ζητήσω μια συμβουλή για ένα κοινό ιατρικό πρόβλημα που είχα επειδή το πρώτο διαθέσιμο ραντεβού στο γειτονικό surgery ήταν σε μια εβδομάδα (!). Εκεί διαπίστωσα με έκπληξη ότι οι ένας-δύο φαρμακοποιοί του καταστήματος βρίσκονται μονίμως στο τμήμα “Prescriptions” (και συνήθως χωμένοι ανάμεσα στα ράφια με τα φάρμακα), ενώ όσοι εξυπηρετούν στο τμήμα “Medicines” είναι απλοί υπάλληλοι και επομένως άσχετοι με το αντικείμενο.

Δεν είναι να απορεί κανείς που τα surgeries είναι από τα πιο δημοφιλή meeting points στην γειτονιά μου: στην Βρετανία οι φαρμακοποιοί δεν μπαίνουν στα «χωράφια» των γενικών παθολόγων (GP) και έτσι οι Λονδρέζοι τρέχουν στα τοπικά surgeries με το παραμικρό. Από την άλλη πλευρά, αυτό είναι μάλλον προτιμότερο από την Do-it-Yourself φιλοσοφία των Ελλήνων που αγοράζουν αντιβίωση ακόμα και για ένα απλό κρυολόγημα, χωρίς να συμβουλευτούν τον γιατρό τους. Ωστόσο, οφείλω να ομολογήσω ότι με ξένισε η συγκεκριμένη τακτική, καθώς στην Ελλάδα ο φαρμακοποιός πρέπει να είναι έμπιστο πρόσωπο και όχι στυγνός έμπορος. Και όπως και να το κάνουμε, ένα φαρμακείο-αλυσίδα δεν θα γίνει ποτέ το «φαρμακείο της γειτονιάς»…

MSc in London Culture: Facilities and Requirements

Accommodation: Έπειτα από ένα σύντομο πέρασμα από την ελληνοκυπριακή κοινότητα του βόρειου Λονδίνου (εξού και η διαδεδομένη πλέον παράφραση του ονόματος του προαστίου Palmers Green σε Palmers Greek!), βρέθηκα σε γειτονική περιοχή, που, αν και επίσης εμπεριέχει τη - γεμάτη βουκολικούς συνειρμούς - λέξη “green” στο όνομά της, είναι σαφώς λιγότερο φυτεμένη και κατοικείται κυρίως από Τούρκους, Ανατολικοευρωπαίους και Νιγηριανούς. Παρ’ όλα αυτά, εγώ κατέληξα να συγκατοικώ με Λατινοαμερικάνους.

Αρχικά, η ιδέα μιας τέτοιας συγκατοίκησης μού φαινόταν ιδιαίτερα εξωτική, και τολμώ να πω ότι ήταν ένας από τους λόγους που επέλεξα το συγκεκριμένο δωμάτιο. Στη συνέχεια όμως κατάλαβα ότι η βρετανική κουλτούρα είναι τόσο ισοπεδωτική όσο και η αμερικανική: αν εξαιρέσεις την χρήση της ισπανικής γλώσσας στην μεταξύ τους επικοινωνία, την ανάρτηση κιλιμιών από το μακρινό Machu Picchu στους τοίχους και την συχνή ακρόαση Reggaeton ασμάτων, οι συγκάτοικοί μου έχουν αφομοιώσει πλήρως αγγλικά και αμερικάνικα πολιτισμικά στοιχεία όπως η κατανάλωση chicken nuggets και burgers από τα McDonald’s, η πλήρης εξάρτηση από την τηλεόραση με ιδιαίτερη προτίμηση στο Jeremy Kyle Show (το βρετανικό ανάλογο του Επιτέλους Μαζί, όπου οικογένειες ή ζευγάρια που συνήθως περιμένουν παιδί βγάζουν τα άπλυτά τους στην φόρα – όπου «άπλυτα» βλέπε εκπόρνευση, εθισμοί, κακοποίηση, αιμομιξία κτλ.) και σε ΟΛΟΥΣ τους ποδοσφαιρικούς αγώνες του βρετανικού πρωταθλήματος, και τέλος η χρήση εντελώς «κουλών» δυτικότροπων προϊόντων, όπως μιας οδοντόκρεμας η οποία περιέχει την περίφημη (;) “Beverly Hills Formula”.

Κατά τα άλλα, ακόμα ερευνώ τους (Feng Shui;) λόγους που οδήγησαν στην εξαρχής τοποθέτηση ΔΥΟ φυτών μέσα στο μπάνιο και ακόμα ΔΥΟ ακριβώς έξω από την πόρτα του! Αγνοώ επίσης τα αίτια που κρύβονται πίσω από την πρόσφατη τοποθέτηση δύο φύλλων Α4 με υγρή κόλλα στο επάνω μέρος τους σε στρατηγικά σημεία της κουζίνας (στο πάτωμα πίσω από τον καναπέ και μέσα στην ψωμοθήκη δίπλα σε μικρές «μπουκίτσες» ψωμιού). Στοιχήματα στα τοπικά betting joints υποδεικνύουν την χρήση των Α4 ως κατσαριδοπαγίδες (sic) με προφανή ημερομηνία λήξης 3 μόλις λεπτά μετά την επάλειψη της κόλλας (μέχρι δηλαδή να στεγνώσει). Αν ανάμεσα στους αναγνώστες ετούτου του ιστολογίου υπάρχει κάποιος λαογράφος ή ανθρωπολόγος με ειδίκευση στους λαούς της Νοτίου Αμερικής, παρακαλώ θερμά να με διαφωτίσει αν πρόκειται για κάποιο τοπικό έθιμο το οποίο μου διαφεύγει…

Language skills: Καθώς γράφω αυτές τις γραμμές, συνειδητοποιώ ότι έχω ξεχάσει να γράφω στα ελληνικά: κάθε λέξη και ένα τυπογραφικό λάθος! Αν είχε χέρια ο ορθογραφικός έλεγχος του Word, θα με χαστούκιζε! Παρόλο που στην αρχή προέβαλα σθεναρές αντιστάσεις, τελικά ενέδωσα στον πειρασμό που λέγεται Greeklish γιατί η συνεχής εναλλαγή ελληνικών-αγγλικών ήταν κουραστική. Ωστόσο, αυτό έχει μπερδέψει τους αλλοεθνείς φίλους μου οι οποίοι συχνά με ρωτούν ποια είναι αυτή η αλλόκοτη γλώσσα με την οποία εμείς οι Έλληνες επικοινωνούμε στο Facebook! Εδώ που τα λέμε, πώς διαβάζεται το “gene8lia” ή το “e3igisi”;;;

Disabilities - Equal Opportunities: Αν δυσκολεύεστε να καταλάβετε τους Βρετανούς στο τηλέφωνο με αποτέλεσμα να τα «χάνετε» (τα λόγια σας, τα αγγλικά ή τα λογικά σας κτλ.), τότε, σύμφωνα με έναν -περήφανο για την καταγωγή του- Βρετανό που γνώρισα πρόσφατα, πάσχετε από ένα είδος disability! Ναι, σωστά διαβάσατε! Σταματήστε να κρύβεστε πίσω από δικαιολογίες του τύπου «όταν μάθαινα Αγγλικά για Lower/Advanced/Proficiency, δεν εξεταζόμουν στην προφορά του Liverpool, του Cardiff ή του Aberdeen, αλλά σε εκείνη του Cambridge». Παραδεχτείτε ανοιχτά την disability σας! Και ας τρέξουμε όλοι μαζί στο Βρετανικό Συμβούλιο για να απαιτήσουμε να συμπεριλάβουν Σκωτσέζους και Ουαλούς εξεταστές/ομιλητές στο Speaking και το Listening!

Just for the record, η νέα εμμονή των κίτρινων φυλλάδων της Γηραιάς Αλβιόνας, η Britain’s-Got-Talent Susan Boyle από το Blackburn της Σκωτίας, εμφανίστηκε πριν από έναν μήνα περίπου στο show της Oprah Winfrey… υποτιτλισμένη! Η βαριά σκωτσέζικη προφορά της κρίθηκε εξαιρετικά δυσνόητη για το αμερικάνικο κοινό (και όχι μόνο!) και οι υπότιτλοι ανέλαβαν τον ρόλο του μεταφραστή. Αν άτομα που έχουν ως μητρική τους γλώσσα τα Αγγλικά δυσκολεύονται να καταλάβουν τι λέει η Boyle (και η κάθε Boyle) στην οθόνη της τηλεόρασής τους, τότε μπορείτε να υποθέσετε τι σοκ θα πάθετε άμα την πετύχετε στο τηλέφωνο…